Astygmatyzm można korygować na kilka sposobów: od okularów i soczewek kontaktowych po procedury zmieniające układ optyczny oka. Wybór nie sprowadza się jednak do wygody – znaczenie mają wielkość i rodzaj wady, stan rogówki, wiek oraz oczekiwania pacjenta. W tym artykule dowiesz się, czym różnią się dostępne metody korekcji astygmatyzmu, kiedy można rozważyć zabieg laserowy i co lekarz bierze pod uwagę podczas kwalifikacji.
Czy astygmatyzm da się wyleczyć?
Przy astygmatyzmie można mówić o dwóch sposobach postępowania. Okulary i soczewki kontaktowe korygują widzenie tak długo, jak z nich korzystasz, ale nie zmieniają samej budowy oka ani wartości wady. Zabiegi refrakcyjne działają inaczej, ponieważ zmieniają sposób, w jaki oko załamuje światło. Dzięki temu astygmatyzm można zmniejszyć, a czasem ograniczyć potrzebę noszenia okularów lub soczewek. Nie oznacza to jednak, że u każdej osoby uda się całkowicie wyeliminować wadę.
Korekcja okularowa astygmatyzmu
Okulary są jedną z najprostszych metod korekcji astygmatyzmu. W recepcie pojawiają się jednak dodatkowe parametry, ponieważ sama moc „na plus” lub „na minus” nie wystarcza do prawidłowego skorygowania tej wady. Moc cylindra określa, jak silnej korekcji wymaga astygmatyzm, a oś wskazuje kierunek jej działania. Jeśli wada występuje razem z krótkowzrocznością albo nadwzrocznością, recepta uwzględnia również moc sferyczną odpowiedzialną za korekcję tej nieprawidłowości.
Precyzyjne dobranie i wykonanie szkieł ma szczególne znaczenie przy większym cylindrze. Niewłaściwie ustawiona oś, źle wykonane szkła albo nieprawidłowe ułożenie oprawy mogą pogarszać ostrość i komfort widzenia, mimo że same wartości na recepcie są prawidłowe. Po zmianie korekcji część osób potrzebuje też kilku dni na przyzwyczajenie się do nowego obrazu.
Korekcja okularowa poprawia widzenie podczas noszenia okularów, ale nie zmienia trwale samej wady refrakcji. Dzięki temu pozostaje rozwiązaniem nieinwazyjnym i może być stosowana także wtedy, gdy pacjent nie chce lub nie może skorzystać z metody zabiegowej.
Soczewki kontaktowe przy astygmatyzmie
Jeśli zależy Ci na korekcji bez oprawek, możesz sięgnąć po soczewki kontaktowe. Przy regularnym astygmatyzmie często stosuje się toryczne soczewki kontaktowe, które mają odpowiednią moc cylindra i osi. Ich konstrukcja musi utrzymywać właściwe położenie na oku. Gdy soczewka nadmiernie się obraca, oś korekcji zmienia się razem z nią, co może powodować okresowe pogorszenie ostrości. Dlatego dobór obejmuje nie tylko parametry z recepty, lecz także ocenę dopasowania soczewki i jej zachowania podczas mrugania.
Astygmatyzm nieregularny może wymagać innego rozwiązania. W zależności od budowy rogówki specjalista może rozważyć między innymi twarde soczewki gazoprzepuszczalne, hybrydowe lub skleralne, które tworzą nową powierzchnię optyczną nad nieregularną rogówką.
Laserowa korekcja astygmatyzmu – na czym polega?
Laserowa korekcja astygmatyzmu polega na zmianie kształtu rogówki tak, aby światło było lepiej ogniskowane na siatkówce i wada była mniejsza. Jeśli astygmatyzm występuje razem z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością, podczas jednego zabiegu można korygować także te wady, o ile pozwala na to budowa oka.
Stosuje się kilka metod. W PRK i TransPRK laser działa na powierzchni rogówki po usunięciu jej nabłonka. W LASIK i FemtoLASIK korekcję wykonuje się głębiej, po utworzeniu cienkiego płatka rogówki. Dostępne są też techniki z małym nacięciem, w których usuwa się niewielki fragment tkanki rogówki; ich zastosowanie zależy od rodzaju technologii i parametrów wady.
O wyborze metody nie decyduje sama liczba dioptrii. Podczas kwalifikacji ocenia się kształt i grubość rogówki, wielkość astygmatyzmu oraz to, ile tkanki pozostanie po zabiegu. Po korekcji może pozostać niewielka wada, a parametry widzenia mogą z czasem ponownie się zmienić.
Kto może skorzystać z laserowej korekcji astygmatyzmu?
Samo rozpoznanie astygmatyzmu nie przesądza o możliwości przeprowadzenia laserowej korekcji wzroku. Podczas kwalifikacji lekarz ocenia przede wszystkim:
- Stabilność wady – istotne zmiany refrakcji w ostatnim czasie mogą przemawiać za odroczeniem zabiegu.
- Budowę rogówki – analizuje się jej grubość, krzywiznę i regularność, aby ocenić bezpieczeństwo planowanej korekcji.
- Stan powierzchni oka – nasilona choroba suchego oka lub aktywny stan zapalny mogą wymagać wcześniejszego leczenia.
- Choroby oczu i stan ogólny – niektóre schorzenia rogówki, siatkówki, jaskra oraz wybrane choroby ogólnoustrojowe mogą wpływać na kwalifikację.
- Zakres wady – każda technologia ma określone możliwości korekcyjne, dlatego wielkość cylindra ocenia się razem z pozostałymi parametrami oka.
Astygmatyzm regularny i nieregularny – dlaczego rodzaj wady wpływa na leczenie?
Przy astygmatyzmie regularnym krzywizna rogówki zmienia się w uporządkowany sposób, dlatego wadę zwykle można skorygować okularami, soczewkami torycznymi, a po odpowiedniej kwalifikacji także laserowo.
Astygmatyzm nieregularny wymaga dokładniejszego zbadania rogówki, ponieważ jej powierzchnia może być zniekształcona przez chorobę. Przykładem jest stożek rogówki, w którym rogówka stopniowo staje się cieńsza i bardziej wypukła. Jeśli zmiany postępują, lekarz może najpierw dążyć do ich zahamowania, np. za pomocą cross-linkingu, czyli zabiegu wzmacniającego strukturę rogówki.
W takiej sytuacji standardowa laserowa korekcja wzroku może nie być odpowiednia. Do poprawy widzenia częściej stosuje się specjalistyczne soczewki kontaktowe, a dalsze postępowanie dobiera się do stopnia i stabilności zmian w rogówce.
Inne zabiegowe metody korekcji astygmatyzmu
Laser nie jest jedyną metodą zabiegowej korekcji astygmatyzmu. U części pacjentów można rozważyć rozwiązania oparte na soczewkach wewnątrzgałkowych:
- Toryczna soczewka wewnątrzgałkowa przy operacji zaćmy – podczas zabiegu usuwa się zmętniałą naturalną soczewkę i zastępuje ją sztuczną. Wersja toryczna może jednocześnie korygować astygmatyzm rogówkowy, dlatego jej moc i ustawienie dobiera się przed operacją na podstawie pomiarów oka.
- Toryczna soczewka fakijna – jest wszczepiana do oka bez usuwania naturalnej soczewki. Może być rozważana u wybranych pacjentów, zwłaszcza gdy wielkość wady lub parametry rogówki ograniczają możliwość laserowej korekcji wzroku.
Poza tym istnieją również inne procedury refrakcyjne, np. nacięcia rogówkowe wykonywane w określonych wskazaniach. Nie są one jednak prostymi odpowiednikami lasera czy soczewek wewnątrzgałkowych – wybór zależy od rodzaju astygmatyzmu, budowy oka, wieku i celu leczenia.
Ile kosztuje zabieg usunięcia astygmatyzmu?
Nie istnieje jedna cena zabiegowej korekcji astygmatyzmu, ponieważ koszt zależy przede wszystkim od wybranej technologii i zakresu leczenia. Znaczenie ma również liczba operowanych oczu, zakres badań kwalifikacyjnych oraz to, czy cena obejmuje wizyty kontrolne i opiekę po zabiegu. Jeśli porównujesz oferty, sprawdź więc nie samą kwotę za procedurę, lecz cały zakres świadczeń uwzględnionych w cenniku.
Konkretną cenę warto podawać wyłącznie na podstawie aktualnego cennika wybranej placówki, ponieważ stawki i zakres pakietów mogą się zmieniać.
Czy astygmatyzm może się cofnąć?
Wartość cylindra i jego oś mogą zmieniać się z czasem, ale nie należy zakładać, że astygmatyzm samoistnie zniknie. Niewielkie różnice między kolejnymi pomiarami mogą wynikać między innymi ze zmian w układzie optycznym oka lub samego przebiegu badania.
Wyraźna albo postępująca zmiana astygmatyzmu wymaga ponownej oceny, szczególnie gdy dotychczasowa korekcja przestaje zapewniać dobrą jakość widzenia. Pozwala to między innymi sprawdzić stan rogówki i wykluczyć proces chorobowy.
Po wcześniejszej korekcji zabiegowej również może pojawić się wada resztkowa albo późniejsza zmiana refrakcji. Wtedy dalsze postępowanie ustala się na podstawie aktualnych parametrów oka.
Jak wybrać metodę korekcji astygmatyzmu?
Decyzję najlepiej oprzeć na trzech elementach: rodzaju i wielkości astygmatyzmu, stanie oka oraz Twoich oczekiwaniach dotyczących funkcjonowania bez okularów lub soczewek. Dopiero zestawienie tych informacji pozwala sensownie porównać dostępne możliwości.
Jeśli okulary zapewniają Ci dobrą jakość widzenia i nie przeszkadzają na co dzień, nie ma medycznej konieczności zastępowania ich zabiegiem. Soczewki kontaktowe mogą być wygodniejszym rozwiązaniem przy sporcie, pracy wymagającej szerokiego pola widzenia lub wtedy, gdy nie chcesz nosić oprawek.
Laserowa korekcja wzroku jest opcją dla osób, które chcą ograniczyć zależność od pomocy optycznych i spełniają kryteria kwalifikacji. Przy zaćmie lub określonych wskazaniach refrakcyjnych lekarz może natomiast rozważyć metodę wewnątrzgałkową.
FAQ
Czy astygmatyzm można całkowicie wyleczyć?
Okulary i soczewki korygują wadę podczas ich używania. Zabiegi refrakcyjne mogą znacząco zmniejszyć astygmatyzm, jednak nie u każdego możliwe jest uzyskanie zerowej wady.
Czy astygmatyzm może się cofnąć samoistnie?
Jego wartość może zmieniać się w czasie, ale samoistne ustąpienie nie powinno być traktowane jako oczekiwany sposób postępowania.
Ile kosztuje laserowa korekcja astygmatyzmu?
Cena zależy od metody, liczby operowanych oczu, badań kwalifikacyjnych i zakresu opieki pooperacyjnej. Aktualną kwotę należy sprawdzić bezpośrednio w cenniku placówki.
Czy każdy astygmatyzm można skorygować laserowo?
Nie. O kwalifikacji decydują między innymi parametry rogówki, wielkość i stabilność wady oraz stan zdrowia oczu. Astygmatyzm nieregularny związany z chorobą rogówki może wymagać innego postępowania.
Co jest lepsze przy astygmatyzmie – okulary czy soczewki kontaktowe?
Obie metody mogą zapewniać dobrą korekcję. Wybór zależy od parametrów wady, możliwości prawidłowego dopasowania soczewek oraz Twojego trybu życia i preferencji.
Podsumowanie
Astygmatyzm można korygować okularami, soczewkami kontaktowymi albo – po odpowiedniej kwalifikacji – metodami zabiegowymi. Okulary i soczewki poprawiają widzenie podczas ich stosowania, natomiast laserowa korekcja wzroku i procedury wewnątrzgałkowe zmieniają układ optyczny oka. Wybór rozwiązania powinien wynikać z rodzaju wady, budowy oka i oczekiwań pacjenta.
